Cele ogólne:
Kształtowanie umiejętności pracy zespołowej w sytuacjach kryzysowych.
Rozwijanie umiejętności planowania działań z wykorzystaniem dostępnych narzędzi.
Rozwijanie kompetencji komunikacyjnych i przywódczych.
Kształtowanie postaw odpowiedzialności i współpracy w grupie.
Uświadamianie znaczenia jasnego podziału ról i komunikacji w zespole.
Cele operacyjne (szczegółowe) powiązane z podstawą programową:
Uczeń:
Wyjaśnia, czym jest metoda SMEAC i gdzie znajduje zastosowanie.
Identyfikuje pięć elementów planowania według modelu SMEAC.
Pracuje zespołowo nad przygotowaniem planu ewakuacji lub działań ratowniczych.
Potrafi efektywnie podzielić role w grupie i wyznaczyć lidera.
Przedstawia i uzasadnia swój plan działania przed klasą.
Wyciąga wnioski z pracy zespołowej i wskazuje obszary do poprawy.
Metody pracy:
Metoda problemowa (rozwiązywanie zadań kryzysowych), metoda projektu (tworzenie planu działań), metoda przypadków (analiza sytuacji kryzysowej), praca z tekstem źródłowym (tabela porównawcza, prezentacja), dyskusja kierowana (po prezentacjach grup), refleksja indywidualna (na zakończenie).
Formy pracy:
Praca indywidualna (refleksja), praca zespołowa (grupy 4–5 osobowe), praca na forum klasy (prezentacje i omówienie planów).
Materiały:
Tablica lub flipchart, markery/tablica interaktywna (do prezentacji metody SMEAC), karty sytuacji do zadania „Plan działania”, arkusze papieru A3, kolorowe pisaki.
Nauczyciel mówi:
„Czy ktoś z was oglądał Dom z papieru? Grupa złodziei – niby zwykłych ludzi – wchodzi do mennicy narodowej w Hiszpanii. Ale to nie był zwykły napad. To była perfekcyjnie zaplanowana operacja. Każdy miał przypisaną rolę. Wszystko – łączność, logistyka, reakcje na zagrożenia – zostało wcześniej przemyślane. A wiecie dlaczego im się (prawie) udało? Bo mieli dobry plan. Taki, jaki dziś poznacie.”
Nauczyciel zapisuje na tablicy napis SMEAC i mówi:
„Choć nie popieramy działań Profesora i jego ekipy, ich sposób myślenia można wykorzystać… w dobrych celach. Wojsko, ratownicy, strażacy i zespoły reagowania kryzysowego planują działania w podobny sposób. Używają metody SMEAC. I dziś wy spróbujecie jej użyć – nie do napadu, ale do zaplanowania skutecznej akcji w sytuacji kryzysowej.”
Następnie opcjonalnie wyświetla tabelę:
| Element | W serialu „Dom z papieru” | W realnym planowaniu |
|---|---|---|
| S – Situation | Plan napadu, mapa banku, reakcje policji | Opis sytuacji: Co się dzieje? Jakie zagrożenie? |
| M – Mission | Wydrukować miliardy euro i uciec | Główny cel: Kogo ewakuujemy? Co zabezpieczamy? |
| E – Execution | Role Tokio, Berlina, Nairobi itd. | Kto co robi? W jakiej kolejności? Według jakiego planu? |
| A – Administration & Logistics | Maski, kombinezony, wejście i wyjście | Jakie zasoby? Kto je zapewnia? Co z medykamentami? |
| C – Command | Kontakt z Profesorem i między sobą | Łączność w zespole – Kto dowodzi? Jak się porozumiewamy? |
Nauczyciel wyjaśnia uczniom metodę SMEAC za pomocą krótkiej prezentacji.
Metoda SMEAC to wojskowy model planowania operacyjnego, który służy do szybkiego i uporządkowanego przygotowywania zadań i przekazywania rozkazów lub planów działania.
| Skrót | Znaczenie | Opis |
|---|---|---|
| S | Situation | Opis aktualnej sytuacji, zagrożeń, terenu, warunków działania. |
| M | Mission | Jasny i zwięzły cel operacji/zadania. Co mamy osiągnąć? |
| E | Execution | Szczegóły wykonania – Kto? Co? Kiedy? W jaki sposób? |
| A | Administration & Logistics | Wsparcie: zaopatrzenie, transport, medyczna pomoc, zapasy. |
| C | Command & Communication | Kto dowodzi? Kto z kim się komunikuje? Jakiego sprzętu używa? |
Armia i siły zbrojne: SMEAC to klasyczny szkielet rozkazu bojowego np. w NATO, armii USA, Australii, Wielkiej Brytanii.
Szkolenia survivalowe i kursy przywództwa: np. w harcerstwie, kursach dowódczych, obozach przetrwania.
Zarządzanie kryzysowe: np. w działaniach służb ratunkowych (straż, ratownicy, policja), gdy trzeba szybko stworzyć plan działań.
Jest to prosta, uporządkowana struktura. Można ją zastosować w każdej sytuacji wymagającej działania zespołowego: wypadek, ewakuacja, awaria, kryzys. Wzmacnia umiejętności komunikacji, podziału zadań i podejmowania decyzji.
Nauczyciel wyjaśnia, że uczniowie wykonają teraz zadanie praktyczne – „Plan działania”.
Uczniowie w grupach (4–5 osób) dostają kartę z opisem kryzysowej sytuacji. Ich zadaniem jest w oparciu o schemat SMEAC przygotować plan działań – zapisują go na kartce A3.
Dodatkowo nauczyciel informuje uczniów, że każda grupa wybiera lidera, planuje działania według SMEAC oraz przygotowuje prezentację planu (3 minuty).
Następnie każda grupa prezentuje swój plan. Nauczyciel zadaje pytania:
Co było największym wyzwaniem?
Czy ktoś był odpowiedzialny za komunikację?
Jak dzieliliście się zadaniami?
Nauczyciel podsumowuje lekcje i prosi uczniów o refleksję.
W jakich innych sytuacjach życiowych możesz skorzystać z poznanych na lekcjach informacji o pracy w zespole?